درس سيزدهم 3 - شيعه در عصر عباسيان تشيّع از آغاز دوران عباسيان ، سال 132 ه ق ، تا پايان غيبت صغرى ، سال 329 ه ق ، در مقايسه با دوران امويان گسترش بيشترى داشت . شيعيان در دورترين نقاط سرزمين پهناور اسلامى پراكنده بودند ؛ چنان‌كه هنگام شكايت از امام كاظم عليه السّلام نزد هارون گفته مىشود كه از مشرق و مغرب جهان براى او خمس مىآورند . « 1 » آن‌گاه كه امام رضا عليه السّلام وارد نيشابور شد ، 2 تن از حافظان حديث به نام‌هاى ابو زرعه رازى و محمد بن اسلم طوسى به اتفاق گروه بىشمارى از طالبان علم بر حضرت درآمدند و از ايشان خواهش كردند به آنان روى بنمايد ، پس در حالىكه طبقه‌هاى گوناگونى از مردم روى پا ايستاده بودند ، ديدگان‌شان به جمال آن جناب روشن شد ، تا آن‌كه حضرت حديث سلسلة الذهب را براى آنان ايراد فرمود كه فقط بيست هزار كاتب صاحب قلم و دوات اين حديث را نوشته بودند . « 2 » همچنين امام رضا عليه السّلام در جواب مامون كه پس از قبول ولىعهدى انتظارهايى از حضرت داشت ، فرمود : « . . اين امر ( ولايت‌عهدى ) هرگز نعمتى برايم نيفزوده است . من در مدينه كه بودم دست‌خطم در شرق و غرب اجرا مىشد » . « 3 » همچنين اعتراف ابن ابى داوود ، يكى از فقهاى اهل سنت كه خود به شدت دشمن و مخالف شيعه بود ، داراى اهميت است . پس از اين‌كه معتصم عباسى رأى امام جواد عليه السّلام را در مقابل آراى فقهاى اهل سنت ، در مورد قطع دست سارق مىپذيرد ، ابن داوود در خلوت به او

--> ( 1 ) . شيخ مفيد . الارشاد ، ترجمه : محمد باقر ساعدى خراسانى ، كتابفروشى اسلاميه ، 1376 ه ، ص 581 . ( 2 ) . شيخ صدوق . عيون اخبار الرضا عليه السّلام ، ط قم ، سال 1377 ه . ق ، ج 2 ، ص 135 . ( 3 ) . علامه مجلسى . بحار الانوار ، المكتبة الاسلاميه ، تهران ، 1358 ه . ق ، ج 49 ، ص 155 .